The Iceberg Effect: Όλοι θέλουμε την κορυφή, όχι το ταξίδι.
Στην εποχή του εύκολου και του γρήγορου, θέλουμε όλοι να φτάσουμε στην κορυφή. Είμαστε, όμως, διατεθειμένοι να διανύσουμε τη διαδρομή μέχρι εκεί;
Το παγόβουνο που δεν βλέπουμε
Όταν κοιτάζουμε ένα παγόβουνο, βλέπουμε μόνο ένα μικρό μέρος του πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το μεγαλύτερο κομμάτι του παραμένει κρυμμένο κάτω από το νερό.
Κάπως έτσι είναι και η επιτυχία.
Βλέπουμε έναν μαθητή να πετυχαίνει στις εξετάσεις, έναν άνθρωπο να κατακτά τον στόχο του, κάποιον να κάνει κάτι με ευκολία και αυτοπεποίθηση. Βλέπουμε το αποτέλεσμα, την κορυφή.
Δεν βλέπουμε, όμως, τις αμέτρητες ώρες προσπάθειας, τα λάθη, τις αποτυχίες, τις απογοητεύσεις, τα ξενύχτια, την κούραση και τις στιγμές που κάποιος έφτασε κοντά στο να τα παρατήσει.
Θαυμάζουμε την επιτυχία, αλλά συχνά αγνοούμε το τίμημα της διαδρομής.
Κι όμως, αυτή η διαδρομή είναι που μας δίνει τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εμπειρία για να σταθούμε στην κορυφή.
Στην εποχή του εύκολου και του γρήγορου
Ζούμε σε μια εποχή που θέλει τα πάντα γρήγορα. Άμεσες απαντήσεις, γρήγορα αποτελέσματα, εύκολες λύσεις.
Θέλουμε να μάθουμε χωρίς να δυσκολευτούμε, να πετύχουμε χωρίς να αποτύχουμε, να φτάσουμε στον στόχο χωρίς να χρειαστεί να αλλάξουμε πορεία.
Η τεχνολογία μάς προσφέρει πολύτιμα εργαλεία και δεν υπάρχει λόγος να μην τα αξιοποιούμε. Το ερώτημα είναι: όταν η εύκολη λύση κάνει τη δουλειά για εμάς, τι ακριβώς μαθαίνουμε;
Γιατί άλλο είναι να χρησιμοποιούμε ένα εργαλείο για να κατανοήσουμε κάτι και άλλο να το χρησιμοποιούμε για να αποφύγουμε εντελώς την προσπάθεια.
Η ουσιαστική ικανοποίηση δεν προκύπτει μόνο από το αποτέλεσμα. Προκύπτει και από τη γνώση ότι προσπαθήσαμε, ξεπεράσαμε εμπόδια και καταφέραμε κάτι που αρχικά μας φαινόταν δύσκολο.
«Μη ζοριστεί το παιδί… Μην κουραστεί… Μην πιεστεί…»
Ως γονείς, θέλουμε να προστατεύουμε τα παιδιά μας. Δεν θέλουμε να απογοητεύονται, να δυσκολεύονται ή να αισθάνονται ότι δεν τα καταφέρνουν.
Και είναι απόλυτα φυσικό.
Μήπως, όμως, κάποιες φορές, στην προσπάθειά μας να τους προσφέρουμε τα πάντα, καταλήγουμε να τους στερούμε την ευκαιρία να ανακαλύψουν τις δικές τους δυνατότητες;
Όταν δίνουμε πάντα έτοιμες τις απαντήσεις, λύνουμε κάθε πρόβλημα και απομακρύνουμε κάθε εμπόδιο, τι μαθαίνουν τα παιδιά; Να προσπαθούν και να βρίσκουν λύσεις ή να περιμένουν κάποιον άλλον να αναλάβει;
Η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται όταν όλα είναι εύκολα. Χτίζεται όταν ένα παιδί δοκιμάζει, κάνει λάθη, μαθαίνει και ανακαλύπτει ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι πρέπει να πιέζουμε τα παιδιά πέρα από τις δυνατότητές τους ή να θεωρούμε την εξάντληση απαραίτητη για την επιτυχία.
Σημαίνει ότι χρειάζονται την υποστήριξή μας, αλλά και χώρο για να προσπαθήσουν μόνα τους. Χρειάζονται ενθάρρυνση, όχι έτοιμες λύσεις για τα πάντα. Χρειάζονται ανθρώπους που θα στέκονται δίπλα τους όταν δυσκολεύονται, όχι ανθρώπους που θα εξαφανίζουν κάθε δυσκολία από τον δρόμο τους.
Γιατί στόχος μας δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν κουράζονται ποτέ. Είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που μπορούν να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να πιστεύουν στις δυνάμεις τους.
Και τι σημαίνει αυτό για τη μάθηση;
Στο μάθημα των Αγγλικών, η κορυφή του παγόβουνου μπορεί να είναι ένας καλός βαθμός, ένα πιστοποιητικό ή η άνεση με την οποία ένα παιδί επικοινωνεί σε μια ξένη γλώσσα.
Κάτω από την επιφάνεια βρίσκονται οι λέξεις που χρειάστηκε να επαναλάβει, οι κανόνες που το μπέρδεψαν, τα λάθη που διόρθωσε και οι φορές που προσπάθησε ξανά, ενώ αρχικά πίστευε ότι δεν μπορούσε.
Πιστεύω ότι η μάθηση πρέπει να είναι δημιουργική, ευχάριστη και γεμάτη ενδιαφέρον. Πιστεύω, όμως, και ότι η πρόοδος απαιτεί συμμετοχή, εξάσκηση, συνέπεια και προσωπική προσπάθεια.
Δεν θέλουμε τα παιδιά να μαθαίνουν μόνο για να περάσουν μια εξέταση. Θέλουμε να αποκτούν γνώσεις, να επικοινωνούν με αυτοπεποίθηση και να ανακαλύπτουν ότι μπορούν να καταφέρουν περισσότερα απ’ όσα πίστευαν.
Γιατί κάθε φορά που ένα παιδί ξεπερνά μια δυσκολία, κερδίζει κάτι περισσότερο από μια σωστή απάντηση: κερδίζει εμπιστοσύνη στον εαυτό του.
Η κορυφή αξίζει περισσότερο όταν έχουμε διανύσει τη διαδρομή
Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε στα παιδιά μας μια ζωή χωρίς δυσκολίες. Μπορούμε, όμως, να τα βοηθήσουμε να αποκτήσουν τα εφόδια για να τις αντιμετωπίζουν.
Ας μην προσπαθούμε να τους αφαιρούμε κάθε εμπόδιο. Ας τους μάθουμε πώς να το ξεπερνούν, γνωρίζοντας ότι είμαστε δίπλα τους.
Ας μην τους προσφέρουμε πάντα την κορυφή έτοιμη. Ας τους δώσουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουν ότι μπορούν να φτάσουν εκεί με τις δικές τους δυνάμεις.
Γιατί, τελικά, η επιτυχία δεν είναι μόνο ο βαθμός, το πτυχίο ή η διάκριση. Είναι και η επιμονή, η υπευθυνότητα, η υπομονή και η δύναμη που αποκτούμε στην πορεία.
Και ίσως η μεγαλύτερη ικανοποίηση να βρίσκεται στη στιγμή που μπορούμε να κοιτάξουμε πίσω και να πούμε:
«Δυσκολεύτηκα. Κουράστηκα. Έκανα λάθη. Αλλά συνέχισα, έμαθα και τα κατάφερα!»
Αυτή είναι μια επιτυχία που αξίζει πολύ περισσότερο από ένα εύκολο αποτέλεσμα. Γιατί δεν μας αφήνει μόνο με κάτι που αποκτήσαμε, αλλά και με κάτι που χτίσαμε μέσα μας: τη γνώση ότι μπορούμε να προσπαθούμε, να εξελισσόμαστε και να προχωράμε.
Και αυτή είναι ίσως μία από τις σημαντικότερες αξίες που μπορούμε να μεταδώσουμε στα παιδιά μας.
